ترمومتر به زبان ساده
یکی از پارامترهای قابل اندازه گیری که در صنعت اهمیت ویژه ای دارد، دمای سیستم است. برای اندازه گیری دما از ابزارهای مختلفی استفاده می شود که در صورت لزوم علاوه بر اندازه گیری دما، اغلب قابلیت تولید سیگنال کنترلی و همچنین سوئیچ را نیز دارند. ترمومتر (Thermometer) ابزاری است که برای اندازه گیری گرما و دما استفاده می شود. دماسنج ها انواع مختلفی دارند که هر کدام برای کاربرد خاصی استفاده می شوند. از نظر تاریخی، استفاده از دماسنج ها به دوران پیش از انقلاب صنعتی و زمان انقلاب صنعتی برمی گردد، در ابتدا از دماسنج های جیوه ای استفاده می شد و به تدریج با توسعه صنعت و افزایش نیاز، انواع دیگری از دماسنج ها مانند الکلی، گازی و… ساخته شد.
دما چیست؟
دما یک کمیت فیزیکی است که میزان انرژی درونی یک ماده را نشان می دهد. تعریف دما با تعریف گرما متفاوت است. گرما یک خاصیت مقداری است. ولی دما یک کمیت شدتی است. دما میانگین انرژی ذرات ماده است. و به همین علت (میانگین بودن) نیز یک کمیت شدتی است. دماسنج ها به چند نوع تقسیم می شوند که هر کدام روش کار متفاوتی دارند.
نحوه کار ترمومتر چیست؟
نحوه کار دماسنج ها به خواص مختلف آنها بستگی دارد که به هر یک از این ویژگی های مختلف کیفیت دماسنج می گویند. حجم یا ارتفاع یک مایع در یک دماسنج معمولی (دماسنجی که در خانه موجود است)، فشار یک گاز معین در حجم ثابت، حجم گاز در فشار ثابت یک دماسنج گازی، مقاومت الکتریکی سیم مورد استفاده در مقاومت سنج، جریان الکتریکی در اتصال دو فلز که در دماسنج ترموکوپل مشابه یکدیگر نیستند، تطابق رنگ نور لامپ رشته ای در آذرسنجها که به عنوان پیرومتر یا آذرسنج ها نیز شناخته می شود و دیگر پارامترهای موثر در اندازهگیری دما، از جمله کمیتهای ترمومتریک مهم میباشند.
روش های اندازه گیری دما چیست؟
روش های مختلفی برای اندازه گیری دما وجود دارد و دما را می توان با دو روش تماسی و غیر تماسی اندازه گیری کرد. برای اندازه گیری دما به روش تماسی از سنسوری استفاده می شود که می تواند ترموکوپل یا مقاومت حرارتی (PT100) باشد. اندازه گیری دما با استفاده از روش تماسی، در بیشتر مدل های آنالوگ با استفاده از بی متال یا Gas-filled، که از یک حباب و یک لوله مویین تشکیل شده است، انجام می شود. برای اندازه گیری دمای غیر تماسی بر اساس میزان تابش فروسرخ ساطع شده از جسم هدف به محیط استفاده می شود. دماسنج هایی که برای اندازه گیری دما به روس تماسی استفاده می شوند، به پیرومتر یا ترمومتر تفنگی یا ترمومتر لیزری معروف هستند. دلیل استفاده از کلمه لیزر استفاده از نور لیزر برای شناسایی اهداف است.
کاربردهای ترمومتر
- دماسنج ها در انواع فرآیندهای خانگی، صنعتی، پزشکی و آزمایشگاه ها کاربرد دارند.
- نظارت بر موتورها یا بارگذاری
- سیستمهای تهویه مطبوع
- بررسی سیستمهای اتوماتیک
- فرآیند تهیه غذا
- تنظیم و کنترل دمای یخچال و فریزر
- تشخیص مشکلات پنهان
- نظارت بر رطوبت و نشتی در ساختمان
- تشخیص تلفات انرژی و عایق ضعیف
- شناسایی خطاهای الکتریکی و لولهکشی
- نصب در آزمایشگاهها و انبارها
- و…
انواع ترمومتر
امروزه انواع مختلفی از دماسنج ها در بازار موجود است. قبل از خرید، مهم است که از طیف گسترده ای از محصولات در دسترس خود مطلع شوید. همچنین باید مناسب بودن هر نوع ترمومتر را برای اهداف مختلف درک کنید و در هنگام خرید به این موضوع توجه کنید. رعایت مقررات نگهداری ایمن در یک کارخانه فرآوری مواد غذایی به دماسنج کاملا متفاوتی نسبت به تولید کالا نیاز دارد. همانطور که تب سنج مطب یا محل کار برای اندازه گیری های در محیط های حیاتی صنعتی کاربرد ندارد. در تابان کنترل دقیق ما معتقدیم که انتخاب دماسنج مناسب با توجه به کاربرد موردنظر شما بسیار با اهمیت است. به صورت کلی ترمومترها به دو دسته تماسی و غیر تماسی تقسیم بندی میشوند. امروزه دماسنج ها از نظر دامنه کاربرد بسیار متنوع هستند که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
– لیزری
– عقربه ای
– دیجیتال
– جیوه ای
– بیمتال
– ترموکوپل ها
– الکلی
سخن پایانی
علاوه بر انتخاب نوع مناسب دماسنج، کالیبراسیون آن یکی از فاکتورهای مهم است. یکی از مهم ترین نکات در استفاده از وسایل اندازه گیری کالیبره کردن آنهاست. دستگاه های اندازه گیری به مرور زمان خطاهایی خواهند داشت که ممکن است ناشی از شرایط فیزیکی مانند آسیب یا استفاده نادرست در شرایط نا متعارف و … باشد که در این قسمت دستگاه نیاز به کالیبره دارد. هنگام انتخاب ترمومتر، مهم است که نحوه کار آن را درک کنید. مشخصاتی مانند محدوده اندازه گیری دما، وضوح و دقت بر عملکرد دماسنج تأثیر می گذارد. تعمیر و نگهداری مورد نیاز برای دستیابی به اندازه گیری های قابل تکرار نیز توصیه می شود. بسیاری از شرایط محیطی می توانند در دستگاه اختلال ایجاد کنند و باید در نظر گرفته شوند. قرائت های نادرست بر قابلیت اطمینان اندازه گیری ها و سازمان آینده شما تأثیر می گذارد. ممنون از اینکه با تابان کنترل دقیق همراه بودید.
سوالات متداول
ترمومتر چیست؟
ترمومتر (Thermometer) ابزاری است که برای اندازه گیری گرما و دما استفاده می شود. دماسنج ها انواع مختلفی دارند که هر کدام برای کاربرد خاصی استفاده می شوند.
ترمومتر دیجیتال چیست؟
دماسنج های دیجیتال کاربردهای زیادی دارند و تقریباً در تمام صنایع مورد استفاده قرار می گیرند. اساس کار آن از طریق نیمه هادی ها است. سنسور آنها نوعی نیمه رسانا است که درصورت تغییر دمای آن، مقاومتش تغییر کرده و درنتیجه این تغییر مقاومت، جریان عبوری از آن نیز تغییر میکند که با کمک آن، دمای محیط قابل اندازه گیری است.