تایمرها در صنعت و حتی در موارد خانگی کاربردهای زیادی دارند. به طور کلی، تایمر ها برای کنترل مدت زمان فرآیندهای مختلف استفاده می شوند. تایمرها با توجه به ساختار و کاربردشان انواع مختلفی دارند که در دستگاه ها و مدارهای مختلفی مورد استفاده قرار می گیرند. انواع مختلف تایمر برای اندازه گیری و مشخص نمودن فاصله زمانی در دستگاه های مختلف استفاده می شود. در این نوشتار با تابان کنترل دقیق همراه باشید تا به بررسی تایمر و کابرد های آن بپردازیم.
تایمر چیست؟
تایمر یک کنترل کننده زمانی است که مدت زمان بین دو عملکرد خاص مانند خاموش و روشن را در یک دستگاه الکترونیکی یا مکانیکی تنظیم میکند. تایمر مکانیکی، تایمر موتوری یا الکترو مکانیکی، تایمر الکترونیکی، تایمر نيوماتيكي (با فشار هوا)، تایمر بي متال يا حرارتي (تايمر حرارتي) و تایمر هيدروليكي از انواع تایمر ها هستند. امروزه بیشتر از تایمرهای الکترونیکی استفاده می شود. این تایمر ها شامل تایمرهای تاخیر در وصل و تایمرهای تاخیر در قطع استفاده می شوند.
تایمر صنعتی چیست؟
تایمر صنعتی جزء یک مدار الکتریکی است که برای راه اندازی خودکار تجهیزات یا شروع یک فرآیند صنعتی استفاده می شود. در زمینه اتوماسیون صنعتی از این تایمرها برای اندازه گیری زمان در فرآیندهای مختلف و تنظیم زمان توقف یا اجرای برخی فرآیندها استفاده می شود. تایمرهای صنعتی به عنوان کنترل کننده زمان عمل می کنند که زمان بین دو عملکرد مشخص شده را در یک دستگاه مکانیکی یا الکترونیکی تنظیم می کنند.
از مهم ترین موارد کاربرد این کنترل کننده می توان به تجهیزات اتوماسیون صنعتی، تابلوهای برق، مدارات کنترل و قدرت در صنایع مختلفی از جمله داروسازی، پتروشیمی، پلاستیک، نیروگاه ها و … اشاره کرد.
استفاده از این قطعات در صنایع مختلف نقش موثری در کاهش مصرف انرژی دارد. عملکرد این تایمرها با دریافت سیگنال ورودی و اندازه گیری زمان از طریق قسمت زمان بندی شروع می شود. پس از مدت زمان مشخص شده، کنتاکت ها را با تایمر سوئیچ کرده و در نهایت سیگنال دریافتی به خروجی ارسال می شود.
تایمر دیجیتال چیست؟
تایمرهای دیجیتال آن دسته از تایمرهایی هستند که می توان آنها را با استفاده از یک محرک مکانیکی (مانند دست) در بسیاری از مدل ها تنظیم کرد. در بعضی از مدلها، با برنامهریزی از دیگر تجهیزات استفاده کرد. سیستم داخلی تایمرهای دیجیتال کاملاً الکترونیکی بوده و هیچ بخش مکانیکی در آنها وجود ندارد بهاستثنای تیغههای کنتاکت فرمان که بر اساس القای جریان برق به سیم پیچ داخلی آن است. البته در مدل های پیشرفته این دسته از تایمرها خبری از کنتاکت فرمان نیست و پس از زمان مورد نظر سیگنالی به اپراتور ارسال می شود. دو ویژگی مهم و مشترک تمامی مدل های تایمر دیجیتال دقت بالا در محاسبه زمان سپری شده و قابلیت نمایش زمان سپری شده است.
ساختمان انواع تایمر
تایمرها در از نظر نوع ساختمان متفاوت هستند، بنابراین مکانیسم های زمان سنجی متفاوتی نیز دارند. در مدل های قبلی تایمرها به صورت مکانیکی ساخته می شدند و استهلاک بالایی داشتند، از این نوع تایمر ها این نوع تایمرها را می توان به تایمر فنری موتوری و پنوماتیکی تقسیم کرد. با توجه به پیشرفت در الکترونیک، نمونه های دیگری از تایمرها به صورت آنالوگ و دیجیتال ساخته شده که دقت بسیار بیشتری دارند و هیچ گونه قطعات مکانیکی ندارند.
تایمر پنوماتیک
زمان بندی تایمر پنوماتیکی بر اساس پر شدن و تخلیه هوا در یک بالشتک لاستیکی معمولی است. این تایمر فاقد تغذیه بوده و میتوان آن را مستقیم روی کنتاکتور نصب کرد. تایمر پنوماتیکی دارای قسمت تنظیم، دکمه تست و چندین پلاتین فرمان می باشد. تایمرهای پنوماتیک اغلب در مدارهای ستاره مثلث استفاده می شود.
تایمر موتور دار
در این مدل از تایمرها، موتور الکتریکی وظیفه زمان بندی را بر عهده دارد و برخی از این تایمرها دارای بازه زمانی ثابت و در برخی دیگر قابل تنظیم هستند. این تایمرها می توانند در زمان های مختلف خروجی های متعددی داشته باشند، با اتصال منبع تغذیه این تایمر، یک موتور الکتریکی کوچک معمولا با گیربکس شروع به کار کرده و شفت را می چرخاند. با توجه به مدل، می توان چندین میکروسوئیچ با موقعیت های مختلف در این محور وجود داشت. تایمرهای موتور دار با اصطلاح Cam Timer نیز شناخته شده و استفاده از آنها تقریبا منسوخ شده است.
تایمر الکترونیک
تایمرهای الکترونیکی نیاز به منبع تغذیه دارند و در مدل های آنالوگ و دیجیتال عرضه می شوند. از مزایای این تایمرها می توان به مصرف بسیار کم دقت و انعطاف پذیری بالا اشاره کرد. تایمرهای تک منظوره اغلب فاقد صفحه نمایش بوده و تنظیمات آنها توسط پتانسیومتر یا دیپ سوئیچ ها انجام میشود. این تایمرها به تایمرهای الکترونیکی و آنالوگ معروف هستند، مدل های پیشرفته تر دارای نمایشگر هستند و تنظیمات به صورت عددی انجام می شود. این نوع تایمر معمولا دیجیتال نامیده می شود.
مواردی که در خرید تایمر باید دانست:
به طور کلی تایمرها دارای خروجی رله بوده و انواع مختلفی برای مصارف مختلف دارند. از مهم ترین عواملی که باید در انتخاب تایمر ها در نظر داشت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- محل استفاده ی آن
- ولتاژ تغذیه
- جریان مجاز کنتاکت خروجی آن
- مدهای کاری
- چگونگی نصب آن
- ابعاد آن
- محدوده رنج زمانی