رطوبت سنج که با نام صنعتی Hygrometer شناخته می شود؛ ابزاری برای اندازه گیری مقدار بخار آب در گازها به ویژه آب است. به طور کلی رطوبت در فرآیندهای تجاری و صنعتی بسیار مهم است. رطوبت زیاد باعث خوردگی و اثرات مخربی بر سیستم تهویه می شود. از طرف دیگر، اگر رطوبت کم باشد، می تواند باعث ایجاد برق استاتیک شود. رطوبت سنج نیز ابزاری برای بررسی میزان بخار آب موجود در هوا است. این ابزار اندازه گیری دستی از نظر اندازه و حجم کوچک بوده و در انواع مختلف برای کاربردهای صنعتی موجود می باشد. لازم است بدانید که رطوبت انواع مختلفی دارد که به سه دسته رطوبت نسبی، رطوبت مطلق و رطوبت شبنم تقسیم می شوند و هر کدام از انواع رطوبت سنج برای اندازه گیری آنها بکار گرفته می شود.
تاریخچه ساخت رطوبت سنج
رطوبت سنج ها در طول تاریخ به اشکال مختلف تولید شده اند. چینی ها از زغال چوب در معرض رطوبت جو برای اندازه گیری رطوبت و مقایسه وزن آن با نمونه خشک استفاده می کردند. یکی از راه های استفاده از این خاصیت ایجاد خطوط تعلیق بر روی زغال چوب و مقایسه وزن ناشی از رطوبت روی نوار آویزان است. لئوناردو داوینچی، دانشمند ایتالیایی، اولین دستگاه رطوبت سنج را به شکل اولیه خود در سده پانزدهم ساخت. فرانچسکو فولی رطوبت سنج دیگری را در سال 1664 اختراع کرد. در سال 1783، فیزیکدان و زمین شناس سوئیسی، هوراس بندیکت دو سوسور، اولین رطوبت سنج را با استفاده از خواص موی انسان ایجاد کرد. این رطوبت سنج ها که بر اساس اصول مواد ارگانیک (مثلاً موی انسان) کار می کنند، رطوبت سنج های مکانیکی نامیده می شوند.
کاربرد رطوبت سنج
همانطور که گفته شد، اگرچه هدف همه مدل های رطوبت سنج مشترک و یکسان است، اما هر کدام از انواع رطوبت سنج، کاربرد گسترده و بسیار متفاوتی دارد. در واقع فرآیند رطوبت سنج در هر کاری مدل و دستگاه خاص خود را می طلبد؛ اما به طور کلی در علم و صنعت امروزی استفاده از رطوبت سنج برای محاسبه میزان رطوبت و بخار آب در هوای بسته و باز در کارخانه ها، کارگاه ها، منازل، اتاق کودک، سوله های مواد غذایی و بهداشتی، انبار محصولات، سردخانه، نگهداری مواد خشک و حساس به رطوبت، در گلخانه ها و پرورش گل و گیاه، باغداری و کشاورزی، دام، طیور، کشتارگاه ها، موزه ها، کتابخانه ها، صندوق های امنیتی و غیره استفاده می شود. عملکرد برخی از رطوبت سنجها عمومیتر است، اما عملکرد برخی دیگر مانند رطوبتسنج ها گاهی بسیار حساستر و حیاتیتر است. از طرفی در بسیاری از فعالیت های فنی، آزمایشگاهی و تحقیقاتی، دانستن سطح مقاومت یک جسم و نفوذ آب و رطوبت به یک سطح معین ضروری است، نوع دیگری از رطوبت سنج نقش دارد.
انواع رطوبت سنج کدامند؟
رطوبت سنج ها بسته به عملکرد و ویژگی هایشان انواع مختلفی دارند:
1.رطوبت سنج مو
این نوع رطوبت سنج عملکرد بسیار اساسی دارد. این شامل به هم پیوستن گروهی از موها است که به صورت یک رشته در کنار هم قرار گرفته اند. مو به تغییرات مختلف رطوبت واکنش نشان می دهد که در هوا ثبت می شود. هنگامی که این اتفاق می افتد، سوزنی فعال می شود که میزان رطوبت محیط را نشان می دهد، اما آن را به صورت درصد نشان نمی دهد. بنابراین، قادر به اندازه گیری رطوبت نسبی نیست.
2.رطوبت سنج جذب
این نوع رطوبت سنج با استفاده از برخی مواد شیمیایی رطوبت ساز که توانایی جذب یا آزاد سازی رطوبت از محیط را دارند، بسته به آنچه وجود دارد، کار می کند. مواد رطوبت ساز آنهایی هستند که که به قطرات آب می چسبند و باران را تشکیل می دهند.
3. رطوبت سنج برقی
با دو الکترود مارپیچ کار می کند. بین این دو الکترود یک بافت آغشته به لیتیوم کلرید مخلوط با آب قرار دارد. هنگامی که جریان متناوب به الکترودها اعمال می شود، بافت گرم می شود و مقداری از آب مخلوط با لیتیوم کلرید تبخیر می شود.
4.رطوبت سنج چگالشی
از این نوع برای تعیین درصد رطوبت هوا کاربرد دارد. برای این منظور از دمایی استفاده می شود که در آن سطح صیقلی لکه دار شده و دما را به طور مصنوعی کاهش می دهد.
6.رطوبت سنج دیجیتال
این پیچیده ترین رطوبت سنج موجود است و از مدارهای الکترونیکی برای تبدیل تغییرات کوچک ولتاژ ناشی از تغییرات در برخی ویژگی های فیزیکی به اعدادی که روی صفحه نمایش ظاهر می شوند استفاده می کند. برخی از مدل های این رطوبت سنج ها از مواد خاصی استفاده می کنند که ویژگی خاص آن ها به این معناست که بسته به رطوبت محیط تغییر رنگ می دهند. به این ترتیب آنها می توانند اندازه گیری دقیق رطوبت را به دست آورند.
رطوبت سنج دیجیتال صنعتی یکی از انواع رطوبت سنج های حرفه ای مورد استفاده در محیط های صنعتی می باشد و از آنجایی که رطوبت در این مکان ها می تواند به کالا آسیب برساند، استفاده از آنها ضروری است. در برخی از مدل های رطوبت سنج دیجیتال صنعتی، امکان کالیبره کردن دما و رطوبت با استفاده از سنسورها وجود دارد.
مزایای رطوبت سنج ها
- ارزان هستند
- بدون نیاز به منبع تغذیه
- قابل حمل هستند
- نیاز به نگهداری کمی دارد
- استفاده بسیار آسان
✅سخن پایانی
رطوبت در همه محیط ها و مکان ها وجود دارد و اگر زیاد یا کم باشد، آسیبهایی به بار میآورد که برای مشاغل و صنایع مهم است. برای اینکه در کار مشکلی پیش نیاید و مواد دچار خوردگی نشوند باید آن را تنظیم کرد و به حد نرمال رساند برای این کار از ابزار مناسبی به نام رطوبت سنج استفاده می شود. در واقع رطوبت سنج ابزاری است که میزان بخار آب (رطوبت) موجود در هوا را اندازه گیری می کند.