آیا میدانید برای محیطهای مختلف، استاندارد روشنایی چقدر است؟ قطعاً روشنایی محیطهای مختلف مانند راهپلهها و راهروها، سالن غذاخوری، فضاهای داخل ساختمانهای اداری و مسکونی با محیطهای مثل کتابخانه، آزمایشگاه، گلخانهها و فروشگاهها با هم بسیار متفاوتاند. پس باید برای هر یک از این محیطها، شدت نور مختص خودش استفاده شود؛ اما چگونه میتوانیم این شدت نور را اندازهگیری کنیم؟ در مکانهای مختلف برای اندازهگیری شدت نور به دستگاه نورسنج و یا لوکس متر نیاز است.
از جمله وسایل الکترونیکی برای به تصویر کشیدن شدت نور و میزان روشنایی یک ناحیه لوکس متر یا نورسنجها هستند. در واقع معیار اندازهگیری برای شار نوری در هر واحد از یک منطقه، لوکس است که توسط دستگاه لوکس متر اندازهگیری میشود.
کاربرد لوکس متر
همانطور که در فوق نیز اشاره کردیم، کاربرد اصلی نورسنج، اندازهگیری شدت نور محیط است و دیگر کاربردهای آن نیز در واقع از این ویژگی لوکس متر منشعب میشوند. مثلاً اغلب افراد هنگام کار با دوربینهای امروزی فیلمبرداری و عکاسی، به نوعی از این سنسور استفاده کردهاند. در اکثر نمونههای امروزی این ابزار که در بازار وجود دارند، از نوعی سنسورهای فتوولتیک سلینیوم و سیلیکون در ساخت لوکس متر استفاده شده است. سنسورهای نورسنج به نسبت نور گرفته شده از سوژه، ولتاژ تولید میکنند.
در فوق، به کاربرد این ابزار در عکاسی اشاره کردیم، اما حال میخواهیم این مسئله را واضحتر و جزئیتر به شما بیان کنیم. شاید برایتان پیش آمده باشد که در یک محیط کمنور بخواهید عکاسی کنید. در این شرایط شما میتوانید به کمک نورسنج، مقدار نور محیط را اندازه گرفته و یک شرایط ایدهآل برای محیط عکاسی خود درست کنید. از دیگر کاربردهای این وسیله، میتوان به استفاده از آن در تأسیسات دفاعی، صنعت روشنایی، کلاسهای آموزشی، گلخانهها، دفاتر کار، نمایشگاههای هنری و videography اشاره کرد. همچنین، لوکس متر در صنعت برق نیز استفاده شده و در امنیت و روشنایی جادهها نقش زیادی ایفا میکند.
شاید این کاربردها به نظرتان ساده بیاید؛ اما تصور کنید شما در یک محیط کاری از نظر روشنایی استاندارد نیست مشغول به فعالیت هستید؛ مسلم است که با گذر زمان، چشمهای شما دچار آسیبدیدگی خواهند شد؛ اما با استفاده از نورسنج میتوان، مقدار نور محیط را به طور استاندارد تنظیم کرده و از این آسیبها جلوگیری به عمل آورد.
بهطورکلی میتوان گفت، آثار استفاده از لوکس متر در همه محیطهای زیر دیده میشود:
- صنعت کشاورزی و گلخانهها
- تحقیقات علمی
- پزشکی
- صنایع غذایی
- صنایع رنگسازی
- پتروشیمی
- روشنایی
- عکسبرداری
روش کار لوکس متر
واژه لوکس استفاده شده در این ابزار، به معنای واحد اندازهگیری روشنایی است. این واژه خودش مشتق شده از candela، واحد استاندارد اندازهگیری قدرت نور، است. این متر موجود در واژه نیز به این تأکید دارد که شدت روشنایی همانطور که در چشم انسان ظاهر میشود اندازهگیری شده و هیچ ارتباطی با مقدار عینی انرژی تابیده یا منعکس شده ندارد.
همان گونه که میدانید، طول موجهای متفاوتی در طیف مرئی وجود دارند که در چشم انسان با حساسیت متفاوتی ظاهر میشوند؛ اندازهگیری شدت نور توسط لوکس متر با درنظرگرفتن این امر صورت میپذیرد.
نورسنجها متشکل از 3 جزء اساسی هستند که این اجزاء عبارتاند از: دریافتکننده، پردازشگر و نمایشگر. در واقع لوکس متر با استفاده از دریافتکننده یا حسگر به نسبت نوری که از سوژه میگیرد، ولتاژ تولید میکند و با بهرهگیری از پردازشگر، ولتاژ تولیدی را بر حسب واحد شدت نور یعنی لوکس، کالیبره میکند.
اگر میخواهید شدت نور موجود در یک سطح را اندازهگیری نمایید، باید هیچ تغیری در شرایط محیط ایجاد نکنید؛ مثلاً بدون ایجاد سایه، نیمسایه و فتوسل (سنسور حساس به نور) ، دستگاه را روی سطح موردنظر قرار داده و شدت روشنایی را از نمایشگر آن بخوانید. دقت داشته باشد که با تغییر زاویه قرارگیری فتوسل، در اندازهگیری دچار خطا میشوید. بهتر است فتوسل را در اندازهگیری محیطی، به طور افقی در ارتفاع موردنظر قرار دهید.
نحوه کار با لوکس متر
نحوه کار با لوکس متر و اندازهگیری شدت نور با آن، بسیار آسان است. فقط کافی است برای اندازهگیری شدت روشنایی در یک محیط، یک آشنایی نسبی با میزان شدت نور در محیطهای مختلف کسب کنید. تقریباً قابلیتهای موجود در تمامی دستگاههای نورسنج یکسان هستند و شما با آشنایی با یک نوع از این ابزار میتوانید با سایر لوکس مترها نیز کار کنید. تنها تفاوتی که لوکس مترها باهم دارند در سرعت نمایش، دقت نمایش و محدوده رنج اندازهگیری آنها است.
افراد بهمنظورهای متفاوت از این ابزار استفاده میکنند که برخی از مهمترین این دلایل شامل موارد زیرند:
- اندازهگیری محیطی: بررسی شدت روشنایی و متوسط آن و درخشندگی
- اندازهگیری موضعی: بررسی شدت روشنایی و درخشندگی در موضع مشخص
- اندازهگیری بهمنظور ارزیابی ممیزی و فنی
ویژگیها و مشخصات لوکس متر
مشخصات و ویژگیهای که این ابزار دارد در دو سطح قابلبررسی است یکی مشخصات فنی و دیگری امکانات این دستگاه نورسنج. در ادامه مقاله از سایت تابان کنترل دقیق به توضیح هر دو سطح اشاره شده در فوق پرداختهایم:
مشخصات فنی لوکس متر
- عملکرد کسینوس
نور وارد شده به آشکارساز نوری قابلیت شکستهشدن داشته و میتواند موجب بروز خطا در اندازهگیری شود. با استفاده از برخی آشکارسازهای نوری میتوان این مورد را تصحیح کرد.
- دمای کار
منظور از دمای کار، حداکثر دمای است که آشکارساز نوری به طور مؤثر میتواند کار کند. در دمای بالاتر از 1200 فارنهایت، آشکارسازهای نوری میتوانند آسیب ببینند.
- محدوده
امکانات لوکس متر
- خاموش شدن خودکار
در صورت بیکار ماندن دستگاه، لوکس مترهای الکترونیکی میتوانند به طور خودکار خاموش شوند.
- نور پسزمینه
برای اندازهگیری نور کم، صفحهنمایش LCD دارای ویژگی نور پسزمینه است.
- نشانگر باتری
نشانگر باتری میتواند از کم بودن باتری که باعث نوسان در خواندن متر میشود جلوگیری کند.
- فیلترها
برخی طولموجهای خاصی مانند نور پسزمینه میتوانند روی اندازهگیری تأثیر بگذارند؛ این گزینه فیلتر به کاربر اجازه میدهد، این طولموجها را حذف کنند.
- حافظه و USB
برای ذخیره اندازهگیری، گزینه حافظه، مفید خواهد بود. برای اتصال به رایانه و همچنین برای شارژ نیز از پورتهای USB میتوان استفاده کرد .
نحوه انتخاب لوکس متر
هنگام انتخاب دستگاه لوکس، آشنایی با وضوح، محدوده اندازهگیری، دقت و نگهداری موردنیاز برای دستیافتن به اندازهگیریهای تکرارشونده، بسیار مهم است.
همچنین باید محیطی را که قرار است لوکس متر در آن استفاده شود را در نظر داشته باشیم. محدوده اندازهگیری موردنیاز برای اهداف بیرونی بالاتر خواهد بود. علاوه بر اینها بهتر است کالیبراسیون متر را قبل از اندازهگیری انجام دهید.
سخن پایانی
در این مقاله از سایت تابان کنترل دقیق، شما را با یک ابزار کاربردی در همه محیطها آشنا کردیم؛ امیدواریم با خواندن این مقاله توانسته باشید پاسخ پرسشهای خود را در زمینه لوکس متر پیدا کنید. اگر در ذهن شما سؤال و ابهامی مانده میتوانید با مراجعه به سایت ما، پاسخ را جستجو نمایید.