کدورت سنج یا توربیدومتر (Turbidity Meter) چیست؟

قبل از اینکه کدورت سنج را بررسی کنیم بهتر است بدانیم کدورت چیست؟ کدورت به ذرات یا مواد معلق در محلول اطلاق می شود که ممکن است مواد آلی یا معدنی، میکروارگانیسم ها یا مخمرها باشند. کدورت ارتباط مستقیمی با تمیزی محلول دارد. یعنی هر چه مقدار مواد ذکر شده در آب بیشتر باشد، کدورت محلول بیشتر خواهد بود. توربیدومتر یا کدورت سنج یکی از زیر گروه های آنالایزر است. کدورت سنج یکی از انواع تجهیزات ابزار دقیق است که با استفاده از منعکس کردن نور توسط ذرات معلق، مقدار کدورت محلول را اندازه گیری میکند. از این محصول برای اندازه گیری کدورت محلول هایی مانند آب و فاضلاب استفاده می شود.

چه عواملی باعث کدورت می شود؟

ارگانیسم هایی مثل فیتوپلانکتون می توانند باعث کدورت در آب های آزاد شوند. فرسایش و پساپ در مناطق شهری، آب این مناطق را کدر می کند. ساخت و ساز، معدن، و کشاورزی خاک ها را مختل می کند و می تواند سطح رسوبی را که در طول طوفان به آبراه ها سرازیر می شود، افزایش دهد. طوفان از سطوح آسفالت شده مانند جاده ها، پل ها و پارکینگ ها نیز می تواند در ایجاد کدورت نقش داشته باشند. در آب آشامیدنی با کدورت بیشتر افرادی که از آن استفاده می کنند بیشتر به بیماری های گوارشی مبتلا می شوند. آلاینده هایی مانند ویروس ها و باکتری های بیماری زا می توانند به جامدات معلق بچسبند. کدورت زیاد می تواند نفوذ نور را به آب های عمیق مانند رودخانه ها، دریاچه ها و برکه ها کاهش دهد که از رشد برخی اشکال گیاهان آبزی جلوگیری می کند.

کدورت سنج چیست؟

کدورت سنج یکی از تجهیزات ابزار دقیق می باشد که میزان کدورت محلول را با استفاده از انعکاس نور توسط ذرات معلق محاسبه می کند. خواص فیزیکی نمونه باعث می شود که نمونه تابیده شده توسط نمونه جذب یا پراکنده شود، اما از آن عبور نکند. به عبارت دیگر، ظاهر کدر، مات و ابری مانند آب به دلیل وجود ذرات معلق در آب است که به کدورت معروف هستند. کدورت سنج یا توربیدومتر (Turbidity Meter)، که تجهیزی برای اندازه گیری پارامترهای شیمیایی است، اندازه گیری ها را با واحدهای NFU، NTF یا NTU ارائه می دهد. کدورت سنج ها در محدوده های مختلف و متناسب با انواع و کاربردهای مختلف تولید می شوند.

کدورت سنج ها اندازه گیری های خود را با تشخیص و بازتاب نور انجام می دهند. کدورت سنج ها بسته به نوع ساخت، دقت متفاوتی دارند. اما آنچه مهم است این است که دقت دستگاه پس از کالیبراسیون دارای اعتبار است.

کاربرد دستگاه کدورت سنج

مزیت استفاده از کدورت سنج در آب های آزاد اندازه گیری چگالی در اعماق مختلف است؛ که آن جا چندین لایه کدورت وجود دارند. استفاده از کدورت سنج نیز آسان و نسبتاً ارزان است. به طور کلی آب آشامیدنی و آب مورد نیاز صنعت باید صاف و شفاف باشد. کاهش کدورت آب برای حفظ سلامت عمومی و جلوگیری از مشکلات سیستم توزیع آب مهم است. کدورت آب همچنین باعث کاهش راندمان گندزدایی و کاهش اثر گندزدا ها و افزایش هزینه گندزدایی میشود. پس میتوان نتیجه گرفت که کدورت سنج در موارد زیر کاربرد دارد:

•  تصفیه آب آشامیدنی
•  تصفیه آب فاضلاب
•  صنایع غذایی و نوشیدنی
•  صنایع پتروشیمایی
• و…

انواع دستگاه کدورت سنج

 نحوه استفاده از دستگاه کدورت سنج + نحوه کالیبراسیون آن

حتما به این نکته توجه کنید: قبل از استفاده از دستگاه های آنالیزور کدورت، باید آن را کالیبره کنید. برای کالیبره کردن توربیدومتر ابتدا باید دستگاه را روشن کرد و ظرف نمونه را با اسید سولفوریک 10 درصد آبکشی و شستشو داد. در زمان کالیبره کردن کدورت سنج به نکات زیر دقت کنید:

• اولین نیاز برای کالیبراسیون این دستگاه ها این است که دمای آزمایشگاه و دمای نمونه در محدوده و درجه یکسان باشد.
• در صورت رعایت شرط اول، نمونه باید به خوبی مخلوط شود و برای این کار باید کاملا تکان داده شود و سپس در ظرف ریخته شود.
• پس از این، نوبت به تمیز کردن دیواره ظرف می رسد. این دیواره باید با دستمال به خوبی تمیز شود تا اثری از بخار آب یا اثر انگشت باقی نماند.
• پس از انجام تمام موارد فوق، حالا نوبت به قرار دادن ظرف نمونه در داخل دستگاه می رسد. این کار را طوری انجام دهید که نمایشگرهای روی دستگاه و ظرف در یک راستا قرار گیرند.
• در مرحله پایانی، اگر اولین عدد نمایش داده شده بین 0 تا 5 NTU باشد. دستگاه کالیبره خواهد بود.

✅نتیجه گیری

کدورت سنج یا توربیدومتر ابزاری ویژه برای اندازه گیری دقیق میزان کدورت محلول ها در آب است؛ که این کار را با روش اپتیکی انجام می دهد، یعنی بازتاب نور از ذرات معلق. یکی دیگر از خوبی های این دستگاه این است که می توان از آن در آب های آزاد و در اعماق مختلف استفاده کرد و میزان شفافیت آب را تعیین کرد. اما به طور کلی این دستگاه در صنایع تصفیه آب آشامیدنی، تصفیه فاضلاب، پتروشیمی، صنایع غذایی و دارویی استفاده می شود.