آون آزمایشگاهی یکی از تجهیزات کلیدی در محیط های آزمایشگاهی به شمار میآید که وظایف متعددی را به عهده دارد. این دستگاه به ویژه برای فرآیندهای خشک کردن و استریلیزاسیون با استفاده از گرمای خشک، به طور گسترده مورد استفاده قرار میگیرد. با توجه به اهمیت و کاربرد فراوان این دستگاه در اکثر آزمایشگاهها، ضروری است که کاربران با روشهای کارکرد، عیب یابی و کالیبراسیون آن به دقت آشنا شوند. آشنایی کامل با این موارد نه تنها به بهبود عملکرد دستگاه کمک میکند بلکه ایمنی و دقت در انجام آزمایشات را نیز افزایش میدهد. در نتیجه، تسلط بر عملکرد آون آزمایشگاهی از الزامات اساسی برای هر کاربر در این حوزه محسوب میشود.
اهمیت کالیبراسیون آون آزمایشگاهی
کالیبراسیون آونهای آزمایشگاهی، همانند کالیبراسیون دیگر دستگاههای اندازهگیری و تجهیزات آزمایشگاهی، از اهمیت بالایی برخوردار است و تأثیر زیادی بر نتایج آزمایشها دارد. یکی از اصلیترین دلایل انجام کالیبراسیون دورهای آونها، حفظ دقت دما درون محفظه آنها در طول زمان استفاده است. امروزه آونها به ترموستاتهای فیزیکی تجهیز شدهاند که به سنسورهای دما متصل هستند. با تنظیم دما در آون و شناسایی این سنسورها، ترموستات عمل میکند. با این حال، استفاده مکرر از آونها میتواند فشار زیادی به ترموستات وارد کند. این فشار میتواند منجر به ایجاد انحرافاتی در عملکرد ترموستات شود. بنابراین، نمیتوان انتظار داشت که دستگاه به طور مداوم دقت دمایی بالا را حفظ کند. اگر سنسور نیز دقت لازم را نداشته باشد، دمای تولید شده توسط آون نادرست خواهد بود که این موضوع میتواند تأثیرات منفی بر روی نتایج آزمایشها و اعتبار آنها داشته باشد. لذا کالیبراسیون مرتب و دقیق این تجهیزات، امری ضروری برای دستیابی به نتایج قابل اعتماد و علمی در آزمایشگاهها به شمار میرود.
روش کالیبراسیون آون آزمایشگاهی
کالیبره کردن آون آزمایشگاهی فرآیندی ساده است که تمامی کاربران میتوانند به راحتی آن را انجام دهند. این عملیات شامل مقایسه دمای تنظیم شده با دمای واقعی داخل محفظه آون میباشد. به عبارت دیگر، کاربر ابتدا دمای مورد نظر را تنظیم میکند و سپس با استفاده از یک ترمومتر کالیبره، درجه حرارت واقعی داخل آون را اندازهگیری میکند. این روند به کاربران کمک میکند تا مطمئن شوند که دمای آون به درستی تنظیم شده و عملکرد آن در شرایط آزمایشگاهی بهینه است. به همین دلیل، کالیبراسیون منظم این دستگاه برای دستیابی به نتایج دقیق و قابل اعتماد در آزمایشها بسیار حائز اهمیت است.
تجهیزات مورد نیاز برای کالیبره کردن آون
- ترمومتر یا دماسنج دیجیتالی که کالیبره باشد.
- ترموکوپل با قابلیت اندازه گیری دما تا 300 درجه سانتی گراد
- ترمو رطوبت سنج که قابلیت اندازه گیری همزمان دما و رطوبت را دارد.
برای کالیبره کردن آون، ضروری است که آن را حداقل یک ساعت قبل از آغاز فرآیند روشن کنید تا دما به حالت پایدار برسد. همچنین، شرایط محیط آزمایشگاه در حین کالیبراسیون باید به گونهای باشد که دما تقریباً ۲۵ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی بین ۳۰% تا ۵۰% حفظ گردد. این شرایط به ما کمک میکند تا دقت کالیبراسیون افزایش یابد و نتایج بهتری کسب کنیم. توجه به این عوامل محیطی نه تنها به ثبات دما کمک میکند بلکه از تأثیرات منفی تغییرات رطوبت بر عملکرد آون جلوگیری میکند.
مراحل کالیبراسیون آون آزمایشگاهی
- قبل از آغاز هرگونه فعالیت، لازم است که تمامی اصول ایمنی را به دقت رعایت نمایید. به عنوان نمونه، استفاده از دستکشهای مقاوم در برابر حرارت به شدت توصیه میشود. این امر به دلیل خطرات ناشی از دماهای بالا در آون است که میتواند منجر به بروز سوختگیهای جدی گردد. توجه به این نکات کلیدی، نه تنها سلامت شما را تضمین میکند بلکه از بروز حوادث ناگوار نیز جلوگیری مینماید. لذا، در هر شرایطی باید ایمنی را در اولویت قرار داد و اقدامات لازم را به طور جدی انجام داد.
- ون را از نظر ظاهری، عملکرد المنت ها، فن و ترموستات بررسی کنید.
- دیتا شیت را آماده کنید و تمام مشخصات دستگاه مانند برند، مدل، شماره سریال و … ثبت کنید.
- ابتدا لازم است سیمهای ترموکوپل را در نقاط مختلفی از محفظه آون قرار دهید. برای دستیابی به بهترین نتایج، پیشنهاد میشود که در طبقه وسط، سیمها را در سه نقطه قرار دهید: یکی در وسط، یکی متمایل به راست و دیگری متمایل به چپ. این نقاط به دلیل توزیع یکنواخت دما در محفظه، گزینههای مناسبی برای قرار دادن ترموکوپلها به شمار میروند. با این روش، میتوان به دقت بیشتری در اندازهگیری دما دست یافت و تأثیرات دما را در مناطق مختلف آون به خوبی بررسی کرد.
- حداقل سه نقطه دمایی را مشخص کنید.
- آون را روشن و درجه حرارت آن را تنظیم کنید. از دمای پایین شروع کنید.
- برای اطمینان از عملکرد صحیح آون، لازم است مدتی صبر کنید تا دمای داخلی آن به حالت پایدار برسد. این مدت زمان بسته به نوع و مدل آون ممکن است متفاوت باشد و در برخی موارد، این فرایند حتی تا یک ساعت طول بکشد. در این مدت، دما به تدریج تنظیم میشود و این امر میتواند بر کیفیت پخت و پز تأثیرگذار باشد. بنابراین، توصیه میشود قبل از استفاده از آون، به این نکته توجه داشته باشید که در برخی مدلها لازم است زمان بیشتری صرف تثبیت دما شود.
- بعد از پایدار شدن درجه حرارت، دما را بخوانید و در دیتا شیت ثبت کنید. (دمای هر سنسور به صورت جداگانه ثبت شود.)
- به همین ترتیب دو نقطه دمایی دیگر را هم اندازه گیری و ثبت کنید. می توانید هر نقطه را در سه مرتبه اندازه گیری و میانگین دمایی را بررسی کنید.
- دقت اندازهگیری دما در هر نقطه را به دقت مورد بررسی قرار دهید. در صورتی که اختلاف قابل توجهی در مقادیر اندازهگیری شده مشاهده کردید، ضروری است که دستگاه را برای تعمیر و رفع عیوب به متخصصان مربوطه ارجاع دهید. اما اگر اختلافات در حد قابل قبولی باقی بماند، میتوانید یک ضریب تصحیح تعیین کرده و دما را بر اساس آن تنظیم کنید. لازم به ذکر است که برخی از آونهای آزمایشگاهی این امکان را به کاربران میدهند که ضریب تنظیم را ثبت کنند، که این ویژگی میتواند به دقت بالاتر و اطمینان از صحت نتایج آزمایش کمک نماید. بنابراین، توجه به این نکات و انجام تنظیمات مناسب میتواند تأثیر بسزایی در کیفیت و دقت آزمایشات شما داشته باشد.
چرا آون نیاز به کالیبره شدن دارد؟
آونهای آزمایشگاهی، همچون دیگر تجهیزات موجود در آزمایشگاهها، نیازمند بررسی و کالیبراسیون منظم هستند. این فرآیند نه تنها به افزایش عمر مفید دستگاه کمک میکند، بلکه قادر است نواقص و مشکلات احتمالی را که ممکن است دقت عملکرد دستگاه را تحت تأثیر قرار دهد، شناسایی نماید. کارشناسان مجموعه تابان کنترل دقیق، با تجربه و دانش کافی، آماده ارائه مشاوره رایگان، فروش و کالیبراسیون آونهای آزمایشگاهی هستند و همواره به سوالات کاربران پاسخ میدهند. با توجه به اهمیت دقت در نتایج آزمایشها، انجام این مراحل بهطور منظم از اهمیت بالایی برخوردار است.