یکی از اساسیترین ابزارهای کار تعمیرکاران برق و مهندسان، مولتی متر هست. این وسیله در هر آزمایشگاه برق، تعمیرگاه و هر کارگاهی یافت میشود. مولتی متر دو نوع آنالوگ (عقربهای) و دیجیتال (رقمی) دارد که نوع آنالوگ آن منسوخ شده و دیگر مورداستفاده قرار نمیگیرد.
اگر حرفه شما بهگونهای است که با وسایل الکتریکی و برق سروکار دارید؛ برای شما هیچچیز مهمتر از تهیه یک مولتی متر دقیق نیست. باتوجهبه اهمیت حیاتی که این ابزار در مشاغل مرتبط با برق دارد؛ در این مقاله از وبسایت تابان کنترل دقیق، قصد داریم شمارا با مولتی متر آشنا کرده و کاربردهای آن را بیان کنیم. با ما همراه باشید.
مولتی متر چیست؟
میتوان گفت مولتی متر یک ابزار اندازهگیری هست. این وسیله، توانایی اندازهگیری جریان، مقدار اهمی و کمیتهای الکتریکی را داراست؛ افزودن بر اینها برخی از مولتیمترها میتوانند، ظرفیت خازن و فرکانس سیگنال متناوب را نیز اندازهگیری کنند. یکی دیگر از موارد استفاده آنان، تشخیص سالم یا معیوب بودن پایههای دیودها و ترانزیستورها است. بهوسیله مولتی متر میتوان به تست اتصال مدارات پرداخت. باتوجهبه کمیتهای که این وسیله اندازهگیری میکند در برخی جاها به آن A V Ometrr نیز میگویند. این اختصار برگرفته از Amper, Volt, وOhm است.
اگر بخواهیم یک تعریف ساده و کلی برای مولتی متر ارائه کنیم؛ آن را اینگونه بیان میکنیم:
” وسیلهای که تمام اتفاقات رخداده در یک مدار الکتریکی اندازهگیری کرده و نشان میدهد”.
بعد از آشنایی کلی با این وسیله اکنون در ادامه میخواهیم شما را با انواع مختلف مولتی متر و نحوه کار آنها آشنا کنیم.
دستهبندی مولتیمترها
آنالوگ: این مولتی متر ظاهری شبیه به کیلومترشمار دارد. اجزای تشکیلدهنده این نوع مولتی متر عبارتاند از: یک صفحه مندرج، یک عقربه که روی صفحه در حال حرکت است، سلکتور، پتانسیومتر تنظیم صفر، تعدادی ترمینال و دو سیم رابط دیجیتال: اگر بخواهیم این نوع مولتی متر را به وسیلهای تشبیه کنیم، میتوان گفت تقریباً شبیه ترازوهای اندازهگیری وزن دیجیتال، است. این نوع، کمیتهای اندازهگیری را بهصورت رقمی و با واحدهای مربوطه آن، نشان میدهد.
مولتی متر رومیزی: میتوان گفت این نوع، زیرمجموعهای از نوع دیجیتال است. منتها بادقت بیشتر نسبت به نوع دیجیتال ساده. برای همین دقت بالا، بیشتر از مولتی متر رومیزی، در آزمایشگاه استفاده میشود.
مولتی متر انبری: نوع انبری مولتی متر نیز دیجیتالی بوده و علاوه بر امکانات گفته شده، چنگک نیز دارد. توسط این چنگکها میتوان بدون نیاز به سری کردن مولتی متر با المان مدار، جریان گذرنده از آن را اندازه گرفت.
مولتی متر انبری (کلمپ میتر) چیست و چگونه باید از آن استفاده کرد؟
اگر سیم حامل جریان را بین چنگکهای این ابزار قرار دهیم، مقدار جریان گذرنده از سیم و مدار را نشان میدهد؛ بنابراین توسط نوع انبری این ابزار، اندازهگیری جریان خیلی سریعتر اتفاق میافتد. حال که با انواع مختلف مولتی متر و کاربردهای آن آشنا شدید در ادامه این مقاله میخواهیم به طور دقیقتر و کلیتر به برسی کاربردهای انواع مختلف آن، بپردازیم.
کاربرهای مولتی متر
1.بازرسی خودرو: یکی از کاربردهای اصلی مولتی متر، سرویس خودرو است.
اندازهگیری شارژ باتری خودرو
تست نشتی کاور
تست دینام
برسی بوق خودرو و بقیه مدارهای الکتریکی آن توسط مولتی متر قابل انجام است.
در نتیجه از این ابزار میتوان بهعنوان یک وسیله ضروری برای تکنسینهای خودرو، یاد کرد.
2.کاربردهای خانگی: آوومتر باید در هر خانهای وجود داشته باشد. بررسی تداوم، تست سوکتهای معیوب، بازرسی لوازمخانگی و تست بقیه مدارهای خانه توسط این دستگاه تسهیل میشود. اگرچه به طور خاص هیچ برندی اقدام به طراحی مولتیمتر برای مصارف خانگی نمیکند؛ ولی هر نوع از این ابزار که نسبت بهاندازه گیری پارامترهای اساسی قادر باشد، کارساز خواهد بود.
3.کاربردهای صنعتی: از مولتیمترها میتوان در موارد بیشماری از مشاغل صنعتی استفاده کرد. نیاز به استفاده از این وسیله در چندین کار مهندسی نیز دیده میشود؛ مثل انجام تستهای تداوم، اندازهگیری دمای ابزار، ارزیابی جریان، تجزیهوتحلیل مدارها از طریق تصویربرداری مادونقرمز.
4.کاربردهای: DIY استفاده از آوومتر توسط علاقهمندان به پروژههای الکترونیکی DIY به طور گسترده دیده میشود. انجام آزمایشها در خانه توسط آوومتر آسانتر شده است. برای برنامههای کاربردی پروژههای DIY، مولتیمترهای پایه مناسب هستند؛ چون نیاز به هیچ آزمایش پیشرفتهای ندارند. در نتیجه، در مقایسه با سایر اپلیکیشنها، نسبتاً ارزان هستند.
5.تست انواع قطعات الکترونیکی: تست سالمی یا خرابی قطعات مختلف مانند خازن، ترانزیستور، دیاک و … یکی از اساسیترین کاربردهای آوومتر است. یک مولتی متر تستهای مختلفی دارد؛ کافی است برای انجام آزمایش خود، آوومتر را روی آن حالت گذاشته و سپس اقدام به انجام تست کنیم. برای مثال تست خازن، یکی از رایجترین تستها، با مولتی متر است.
افزون بر همه این موارد هرگاه که قطعهای در مدار کارنکرده و دچار مشکل میشود، در حل مشکل، آوومتر به کمک ما میآید. پاسخ پرسشهای زیر را با استفاده از آوومتر میتوان داد:
- آیا کلید در حالت وصل قرار دارد؟
- آیا جریان توسط سیم هدایت میشود یا قطع شده است؟
- مقدار جریان عبوری از لامپ چقدر است؟
- مقدار توان باقیمانده در باتری چقدر است؟
و بسیاری از سؤالات دیگر که جواب آنها با استفاده از مولتی متر داده میشود.
سخن پایانی
در این مقاله سعی کردیم شما را با انواع مختلف مولتی متر و کاربردهای متنوع آن ٱشنا کنیم. با اینکه، کار با این دستگاه پیچیدگی خاصی ندارد؛ ولی به دلیل تأثیری اعداد نشاندادهشده توسط مولتی متر روی نتایج کاری شما، بهتر است قبل شروع به کار با نحوه استفاده و موارد تأثیرگذار بر آن آشنایی داشته باشید. تابان کنترل دقیق، همیشه آماده پاسخگویی به سؤالات شما در این حیطه است.
سوالات متداول درباره مولتی متر
منظور از رنج یا گسترهٔ آوومتر چیست؟
در واقع گسترهٔ مولتی، تعداد عددهایی هست که این ابزار قادر به نمایش آنها روی صفحهٔ نمایشگر خود است. گاهی بهجای واژه گستره، واژههای بازه، رنج و شمارش نیز مورداستفاده قرار میگیرد. اغلب گسترهٔ آوو مترها با یکی از دو مقدار 1.999± یا 19.999± برابر است.
منظور از امپدانس ورودی مولتیمتر؟
هنگام وصل مولتیمتر به مدار الکتریکی، قسمتی از جریان برق در خود مولتیمتر جاری میشود؛ بعضی وقتها ممکن است مقدار جریان عبوری از خود آوومتر خیلی زیاد شده و در نتیجه آن، اندازهگیری کمیتها با خطا مواجه شوند. علاوه بر خطا در اندازهگیری، خود مدار نیز از این جریان، تأثیر منفی میگیرد؛ ازاینجهت ضروری است مقاومت ورودی مولتیمتر یا همان امپدانس آن بالا باشد. معمولاً اگر کیفیت مولتیمتر شما کم نباشد، مقدار مقاومت آن بیشتر از یک مگا اهم بوده و این مقدار مناسب اندازهگیری است.
مولتیمتر Auto Range یعنی چه؟
در آوومترهای که اتورنج نیستند، نیاز است برای اندازهگیری کمیتهای مختلف روی دستگاه الکتریکی، مقدار حدودی هر کمیت را دانسته و آن را روی آوومتر تنظیم کرد. اما این کار در مولتیمترهای اتورنج بهصورت اتوماتیک انجام میپذیرد؛ برای مثال اگر فردی قرار است ولتاژی برابر با 10 ولت را اندازه بگیرد، سلکتور آوومتر را باید روی ولتاژ 20 ولت قرار دهد که نیازی به اینگونه تنظیمات در مولتیمترهای اتورنج وجود ندارد.