سمپلرها از جمله تجهیزات کلیدی و پرکاربرد در آزمایشگاهها محسوب میشوند و دقت اندازهگیری آنها میتواند به طور مستقیم و قابل توجهی بر نتایج آزمایشها تأثیر بگذارد. برای کاهش خطای سمپلر، ضروری است که عملکرد آن بهطور مداوم مورد بررسی قرار گیرد. به همین منظور، از معیارهای مختلفی بهرهبرداری میشود که از جمله مهمترین آنها میتوان به دقت (Precision) و درستی (Accuracy) اشاره کرد. کالیبراسیون سمپلرها باید با استفاده از روشهای مناسب و ارزیابی دقت انجام شود. هدف این فرآیند، ارائه بهترین شیوه برای کالیبراسیون میکروپیپتها با در نظر گرفتن شرایط اندازهگیری مشخص شده است. کالیبراسیون یکی از فعالیتهای کلیدی در آزمایشگاه به شمار میآید. در برخی مواقع، ممکن است با خطاهایی در اندازهگیری مواجه شوید که این موضوع میتواند منجر به بروز مشکلاتی در روند آزمایش و عملکرد آزمایشگاه گردد.
کالیبراسیون سمپلر به چه معناست؟
کالیبراسیون سمپلر به فرآیندی اطلاق میشود که برای ارزیابی دقت و میزان خطای دستگاههایی مانند سمپلر انجام میشود. انسانها همواره در جستجوی کیفیت بالا در تمامی تجهیزات هستند و کمبود کیفیت میتواند مشکلاتی را برای فعالیتهای افراد ایجاد کند. به همین خاطر انسانها همواره در تلاش برای حل مشکلات و چالشها بودهاند. واضح است که کنترل کیفیت و اطمینان از آن بر پایه اندازهگیری دقیق استوار است. در حقیقت، کالیبراسیون به معنای مقایسه یک دستگاه اندازهگیری با یک استاندارد مشخص و ارزیابی میزان خطای آن نسبت به آن استاندارد است و در صورت لزوم، تنظیم کالیبراسیون سمپلر بر اساس استانداردهای مربوطه انجام میشود. عدم دقت در اندازهگیری و کالیبراسیون تجهیزات پزشکی میتواند پیامدهای جدی داشته باشد. این فرآیند، اگرچه زمانبر و هزینهبر است، اما تضمینکنندهی صحت نتایج و جلوگیری از تشخیصهای اشتباه است. نادیده گرفتن این مرحله میتواند به نتایجی منجر شود که در نهایت هزینههای بیشتری را به دنبال داشته باشد.
اهمیت کالیبراسیون سمپلرها
کالیبراسیون دستگاههای اندازهگیری حجم یا سمپلرها یکی از الزامات اساسی در هر آزمایشگاه است، زیرا برای تعیین مقادیر مورد نیاز در کیتهای مصرفی جهت شناسایی یونها، مواد و پروتئینهای بیولوژیک، به ابزارهای اندازهگیری حجم دقیق نیاز است. بنابراین، تمامی کارکنان آزمایشگاه موظفند که با روشهای کالیبراسیون آشنا بوده و بهطور منظم در بخش فنی فعالیتهای خود را انجام دهند و مستندات مربوطه را ثبت و نگهداری کنند. ابزارهای اندازهگیری حجم شامل پیپت، سمپلر، بشر، ارلن، مزور و … هستند که هر یک نیاز به کالیبراسیون دارند. هدف از کالیبراسیون سمپلر، سنجش عملکرد آن، محاسبه خطاهای اندازهگیری و در نهایت تنظیم مجدد سمپلر به منظور دستیابی به دقت و صحت مورد نظر است.
نحوهی کالیبراسیون سمپلر
برای ارزیابی دقت و صحت سمپلر، روشی به نام آزمون گرانشی وجود دارد. در این روش، نمونهگیری از مایع آزمون در ده مرحله انجام میشود. معمولاً از آب مقطر یا آب یونزداییشده بهعنوان مایع استاندارد در این آزمون استفاده میگردد تا خطاهای احتمالی سمپلر را شناسایی و کالیبراسیون آن را انجام دهند. برای تعیین حجم نمونههای جامد، ابتدا با استفاده از ترازوی دقیق آزمایشگاهی، جرم نمونههای برداشته شده را اندازهگیری میکنیم. سپس با اعمال ضریب تصحیح و در نظر گرفتن عوامل مختلف مانند تبخیر، این مقادیر جرم به حجم تبدیل میشوند. این فرایند به ما اجازه میدهد تا حجم دقیق مواد جامد را محاسبه کنیم و در تحقیقات علمی به کار ببریم.
برای محاسبه خطای سمپلر، مقادیر حجمی محاسبهشده را مورد تجزیه و تحلیل قرار میدهیم. اگر این مقادیر خارج از محدودههای مجاز باشند، نشاندهنده وجود خطای تصادفی یا سیستماتیک است. در این صورت، تنظیم مجدد سمپلر ضروری است تا دقت و صحت نتایج بهبود یابد. توجه داشته باشید که این آزمون به شرایط محیطی خاص و ثابتی نیاز دارد و ابزار به کار رفته باید دقت بالایی داشته باشد. از این رو، پیشنهاد میشود برای کالیبراسیون و تنظیم سمپلر خود، حتماً آن را به آزمایشگاههای معتبر که قادر به صدور گواهینامه کالیبراسیون هستند، ارجاع دهید. به منظور اطلاع دقیق از نحوهی کالیبراسیون سمپلر و مراحل انجام آزمون گرانشی، با کارشناسان شرکت کالیبراسیون تابان کنترل دقیق تماس بگیرید.
زمان کالیبراسیون
عوامل متعددی وجود دارند که در تعیین فواصل اندازهگیری نقش حیاتی دارند. این عوامل شامل نوع دستگاه مانند سمپلر، توصیههای تولیدکننده در خصوص زمان کالیبراسیون سمپلر، تجزیه و تحلیل دادههای به دست آمده از سوابق کالیبراسیون پیشین، سوابق مربوط به تعمیر و نگهداری دستگاه، مدت زمان استفاده از سمپلر و تعداد دفعات به کارگیری آن، طول عمر سمپلر، تغییرات شرایط محیطی و غیره میباشند. تمامی این عوامل در تعیین زمان مناسب برای کالیبراسیون از اهمیت ویژهای برخوردارند.
انتخاب شرکت کالیبراسیون سمپلر
در حال حاضر، شرکتهایی که مجوزهای لازم را از اداره استاندارد دریافت کردهاند، میتوانند گواهی کالیبراسیون سمپلر را نیز صادر کنند. لازم به ذکر است که اگر این گواهی توسط شرکتهایی که مجوز استاندارد ندارند، صادر شود، برای اداره استاندارد هیچ اعتباری نخواهد داشت. در صورتی که برای طی مراحل قانونی به تاییدیههای اداره استاندارد احتیاج دارید، حتماً از شرکتهای معتبر در زمینه تجهیزات آزمایشگاهی که مورد تایید این اداره هستند، گواهی کالیبراسیون دریافت کنید. یکی از نکات مهمی که در انتخاب یک شرکت باید در نظر گرفته شود، داشتن استاندارد iso17025 است. هرچند استفاده از آزمایشگاههایی که این استاندارد را دارند الزامی نیست، اما معمولاً پیشنهاد میشود برای کالیبراسیون سمپلر از خدمات آزمایشگاهی که این استاندارد را داراست، بهرهمند شوید.
کلام آخر
سمپلر یکی از ابزارهای کلیدی و پرکاربرد در هر آزمایشگاه به شمار میرود که برای جمعآوری و انتقال مقدار مشخصی از مایعات و محلولها استفاده میشود. انجام کالیبراسیون برای سمپلر و سایر تجهیزات آزمایشگاهی از جمله فعالیتهای ضروری است که باید در زمان و مکان معین صورت گیرد. همانطور که قبلاً اشاره کردیم، کالیبراسیون به معنای سنجش یک دستگاه اندازهگیری در مقایسه با یک استاندارد مشخص و ارزیابی میزان خطای احتمالی آن نسبت به آن استاندارد است. در صورت لزوم، تنظیم کالیبراسیون باید با استانداردهای مربوطه همخوانی داشته باشد. برخی افراد ممکن است تصور کنند که این نوع فعالیتها میتواند هزینههای بالایی را به همراه داشته باشد یا زمان زیادی را صرف کند. اما این فعالیت نیز همانند سایر فعالیتها، اهداف مشخص و معینی را دنبال میکند.